Association Between Nutrient Canal Presence and Trabecular Bone Changes Around Jaw Cysts: A Comparative CBCT Study

Objective: This study aimed to investigate the relationship between the presence of nutrient canals and potential trabecular bone changes in jaws with or without cysts, using two different classification methods. Materials and Methods: CBCT images from 60 patients with unilateral jaw cysts located in either the maxilla or mandible were reviewed retrospectively. Cyst-affected sides with or without nutrient canals were grouped and compared to all unaffected sides combined. Trabecular bone quality was assessed both qualitatively (visual trabecular pattern classification) and quantitatively (modified Lekholm and Zarb classification based on HU ranges). Fisher’s Exact and Fisher-Freeman-Halton tests were used to compare frequencies between groups. Intra-observer reliability was assessed using Kappa statistics. Significance was set at p < 0.05. Results: Nutrient canals were significantly associated with sclerotic trabecular bone patterns in cyst-affected regions (p = 0.001), with nutrient canals more frequent in areas of “average” or “above-average” trabecular density. Nutrient canals also showed a significant association with the highest bone density category (Q1) in both cystic (p < 0.001) and non-cystic regions (p = 0.003). A significant association was observed between qualitative and quantitative classifications (p < 0.001). Intra-observer reliability was moderate for visual trabecular assessments and high for the quantitative classification. Conclusion: Sclerotic changes in the trabecular bone around jaw cysts are closely associated with occurrence of nutrient canals, potentially reflecting compensatory vascular adaptation. Nutrient canals should be clearly documented in CBCT reports. The modified Lekholm and Zarb classification may serve as a reliable alternative to visual methods for assessing bone quality on CBCT images.

Amaç: Bu çalışma, iki farklı sınıflandırma yöntemi kullanarak, kistli veya kistsiz çenelerde besin kanallarının varlığı ile potansiyel trabeküler kemik değişiklikleri arasındaki ilişkiyi araştırmayı amaçlamıştır. Materyal ve Metot: Maksilla veya mandibulada tek taraflı çene kistleri bulunan 60 hastanın CBCT görüntüleri retrospektif olarak incelendi. Kistten etkilenen, beslenme kanalı olan ve olmayan taraflar gruplandırıldı ve etkilenmemiş tüm taraflarla karşılaştırıldı. Trabeküler kemik kalitesi hem kalitatif (görsel trabeküler patern sınıflandırması) hem de kantitatif (HU aralıklarına dayalı modifiye Lekholm ve Zarb sınıflandırması) olarak değerlendirildi. Gruplar arasındaki sıklıkları karşılaştırmak için Fisher’ın Kesin Testi ve Fisher-Freeman-Halton testi kullanıldı. Gözlemci içi güvenilirlik Kappa istatistiği kullanılarak değerlendirildi. Anlamlılık düzeyi p < 0,05 olarak belirlendi. Bulgular: Besin kanalları, kistten etkilenen bölgelerde sklerotik trabeküler kemik paternleriyle anlamlı bir şekilde ilişkiliydi (p = 0,001), besin kanalları “ortalama” veya “ortalamanın üzerinde” trabeküler yoğunluğa sahip bölgelerde daha sık görülmekteydi. Besin kanalları da hem kistik (p < 0,001) hem de kistik olmayan bölgelerde (p = 0,003) en yüksek kemik yoğunluğu kategorisi (Q1) ile önemli bir ilişki gösterdi. Kalitatif ve kantitatif sınıflandırmalar arasında anlamlı bir ilişki gözlemlenmiştir (p < 0,001). Görsel trabeküler değerlendirmelerde gözlemci içi güvenilirlik orta düzeyde, kantitatif sınıflandırmada ise yüksek düzeydeydi. Sonuç: Çene kistlerinin çevresindeki trabeküler kemikteki sklerotik değişiklikler, besin kanallarının oluşumuyla yakından ilişkilidir ve bu durum, telafi edici vasküler adaptasyonu yansıtıyor olabilir. Besin kanalları, CBCT raporlarında açıkça belgelenmelidir. Modifiye Lekholm ve Zarb sınıflandırması, CBCT görüntülerinde, kemik kalitesini değerlendirmek için görsel yöntemlere güvenilir bir alternatif olabilir.